Historia notariatu

Rozwój notariatu w średniowiecznej Europie

Maciej Koper

Rozwój notariatu na ziemiach germańskich

Po tym jak upadło Cesarstwo Zachodnie Longobardowie powołali urzędowych pisarzy i przyznali ich dokumentom pierwszeństwo pośród dowodów. Notariusz nie tylko jest już gwarantem dokumentu, ale także osobą zaufaną, za którą stał autorytet władzy. W tym czasie dochodzi do przymusu notarialnego, to obowiązek sporządzania pism i wyciągów przez notariuszy.

Karol Wielki i jego wkład w rozwój notariatu

Istotne dla rozwoju notariatu były także kroki na jakie zdecydował się Karol Wielki. Pod koniec VIII wieku zdecydował się na tworzenie protokołów sądowych przez notariuszy a na początku IX wieku już każdy opat oraz biskup miał już swojego notariusza. W rezultacie pojawili się liczni notariusze, którzy upoważnieni byli do przygotowywania aktów sprzedaży, konieczne stało się przygotowywanie także testamentów przez notariuszy. Byli oni upoważnieni do sporządzania konkretnych aktów, co do określonych czynności prawnych. Działali w oznaczonych kręgach i mieli specjalne wzorce dokumentów.

Notariat na ziemiach średniowiecznej Italii

Następnie wieki na terenie Italii to rozwój notariatu na terenie północnych miast włoskich, z drugiej strony ujawniały się także uniwersytety oraz ich znaczenie. Pełne uformowanie się notariatu publicznego to wiek XII. Wykształceni prawnicy wzmacniali powagę dokumentu notarialnego jako publicznego dokumentu, w czym byli także wspierani przez Kościół, prawo kanoniczne,. Wyrazem stało się postanowienie papieża Aleksandra III, który uznał moc dokumentu notarialnego, gdy staje się przed sądem Kościelnym.

Początki notariatu

Rozprzestrzenianie się notariatu na ziemiach średniowiecznej Europy

Z czasem, dość szybko notariat zaczął się przenosić także do innych państw leżących na północy, również na terenie Francji czy w Hiszpanii. Nieco później rozwinął się w Niemczech, Anglii czy na terenie krajów skandynawskich. Dla rozwoju notariatu znaczenie miał rozwój notariatu kościelnego. W Niemczech podobnie pojawiają się notariusze na początek włoscy, szczególnie papiescy.

A jak to było w Polsce?
Jeżeli chcesz dowiedzieć się jak kształtował się notariat w Polsce w okresie średniowiecza to zapraszam do lektury artykułu Tomasza Chłopeckiego: Instytucja notariatu na ziemiach polskich w okresie średniowiecza

Znaczenie i rozwój notariatu

Notariat publiczny i jego znaczenie rosło razem z rozbudową terytorialną średniowiecznych państw na terenie Europy a władcy byli zainteresowani kontrolą obrotu gospodarczego i prawnego. Dlatego centralnie albo lokalnie udzielają zezwoleń na działalność notarialną. Od połowy wieku XVII prawo nominowania mają wysocy urzędnicy o wykształceniu prawniczym, komesowie cesarscy. Pojawiały się w niektórych miastach również specjalne szkoły notariuszy. Od wieku XVI prawo mianowania notariuszy pojawiło się także na uniwersytetach.

Zobacz